Yoz issig'ida ombor: ichimlik, sut mahsuloti va muzqaymoq
Issiqda tovar tezroq buziladi va talab o'zgaradi. Mavsumiy tartib: yuklash vaqti, joylash, muddatni tez-tez tekshirish va yo'qotishni kuzatish.
Yozning eng issiq oylarida ombor boshqacha ishlaydi. Ichimlik, muzqaymoq va sut mahsulotlariga talab oshadi, sovuq xonalar ko'proq yuklanadi, quruq omborda ham harorat ko'tariladi, mashina kuzovlari esa quyoshda qizib ketadi. Bu davrda eng kichik e'tiborsizlik ham yo'qotishga aylanishi mumkin. Quyida issiq mavsum uchun oddiy ombor tartibi haqida. Tovar xavfsizligi, saqlash harorati va yaroqlilik haqidagi qarorlar mahsulot turiga qarab farq qiladi, ularni mas'ul mutaxassis va tegishli idoralardan aniqlang.
Issiqda nima o'zgaradi
Issiq mavsum to'rt joyda sezilarli. Birinchisi: talab. Sovuq ichimlik, muzqaymoq va yengil sut mahsulotlari tez ketadi, issiq mavsumda kam sotiladigan tovarlar esa turib qoladi. Ikkinchisi: sovuq zanjir. Kamera ko'proq ishlaydi, eshik tez-tez ochiladi, har bir ochilish ichki haroratga ta'sir qiladi. Uchinchisi: quruq ombor. U ham qiziydi, yorliqdagi saqlash sharoiti esa ishlab chiqaruvchi tomonidan belgilangan va issiqdan keyin ham o'zgarmaydi. To'rtinchisi: transport. Mashina kuzovida va qabul maydonida kutish vaqti harorat nazoratiga ta'sir qiladi.
Shu sababli yozgi tartib faqat «ko'proq ehtiyot bo'ling» degan gap emas, u aniq vaqt, joy va yozuvlar bilan ishlaydi.
Yuklash va tushirish vaqti
Eng oddiy chora: yuk qabuli va jo'natishni salqin soatlarga ko'chirish. Masalan, sovuq zanjirli mashinalarni erta ertalab, quruq tovarni esa kechqurun qabul qilish. Qabul stolini soyaga qo'ying, paddonlar quyoshda turib qolmasin.
Shartli reja:
- 06:00–09:00: sovuq va muzlatilgan tovar mashinalari, qabul stolida harorat yozuvi.
- 09:00–16:00: jo'natish, lekin sovuq zanjirli tovar yig'ilgach kutmasdan mashinaga yuklanadi.
- 17:00–20:00: quruq tovar va ichimlik qabuli.
Paddon tushirilgach, uni darrov kameraga yoki omborga qo'ying. Qabul maydonida «bir daqiqa turib tursin» degan holat yozda eng ko'p yo'qotish keltiradi. Sovutgichli mashinadan qabul tartibi alohida: hujjat, plomba va harorat birinchi o'n besh daqiqada tekshiriladi.
Joylash va harorat nazorati
Omborda quyosh tushadigan devor, tom ostidagi issiq burchak va eshik oldi eng sezgir joylar. Ichimlik va ho'l mahsulotli paddonlarni shu joylardan uzoqroq qo'ying, devordan bir oz masofa qoldiring, havo yurishi uchun yo'lak bo'lsin. Ko'p omborlarda eng sezgir tovar sovuq kameraning eshigidan uzoqroq joyga qo'yiladi, chunki eshik oldida harorat tez-tez o'zgaradi.
Haroratni jurnalga yozib borish kerak. Termometrlarni bir nuqtada emas, ombor ichida ikki-uch nuqtada o'rnating va kuniga kamida ikki-uch marta o'qing. Ruxsat etilgan chegarani yorliqdagi ko'rsatma va ichki tartibingiz belgilaydi. Chegaradan chiqish aniqlansa, vaqt, joy va qiymatni darrov yozing, ombor mudiriga xabar bering. Issiq ta'sir qilgan degan gumondagi tovarni ajrating va mas'ul mutaxassisga ko'rsating: sotish haqidagi qaror omborchining vazifasi emas.
Muddatni tez-tez tekshirish
Yozda haftalik tekshiruv yetmasligi mumkin. Shartli misol bilan: qizil chegara 3 kun deb belgilangan. Partiyada tekshiruv kuni 8 kun qolgan, u yashil. Haftalik tekshiruvda keyingi qarash 7 kundan keyin bo'ladi, partiyaning qolgan muddati esa 1 kun, ya'ni qizil zonadan o'tib ketgan va chora ko'rishga vaqt qolmagan. Uch kunlik tekshiruvda esa 8 kun, 5 kun, 2 kun ketma-ketligi ko'rinadi va partiya o'z vaqtida sariq, keyin qizilga tushadi.
Shu sababli yozda muddatni 2–3 kunda bir marta ko'rib chiqing va svetofor chegarasini biroz oldinga suring. Masalan, qatiq uchun qizil chegara 3 kundan 4 kunga o'tishi mumkin (shartli). Chegarani siz o'z sotuv tezligingizga qarab tanlaysiz.
Yo'qotishni kuzatish
Yozda sabab kodlariga «saqlash sharoiti yoki harorat» degan band qo'shing. Yoz oylari bo'yicha yo'qotishlarni oldingi oylar bilan solishtiring: shartli misol, iyunda 4 ta partiya hisobdan chiqarilgan, iyulda esa 7 ta. Bunday o'sish muddat, harorat jurnali yoki qabul tartibida muammo borligini ko'rsatadi, sababini esa jurnallar orqali topish mumkin. Hisobdan chiqarish tartibi va hujjatini buxgalter bilan kelishing.
Xulosa
Yozgi ombor tartibi to'rt qismdan iborat: salqin soatlarda yuklash, issiq joylardan uzoq joylash va harorat jurnali, muddatni tez-tez tekshirish hamda yo'qotish sabablarini kuzatish. Tovar xavfsizligi bo'yicha qarorlarni mutaxassis qabul qiladi. MahsulotUz sanoq paytida muddati yaqin va o'tgan tovar ro'yxatini partiya va muddat bilan tayyorlaydi, FEFO tartibini tekshiradi va farqlarni hisobotda sabablari bilan ko'rsatadi.