Ramazon oldidan ombor: joy, muddat va tez aylanma

Ramazon oyining sanasi har yili o'zgaradi, savdo talabi esa ba'zi oziq-ovqat guruhlarida bu davrda odatda oshadi. Buyurtmalar kattalashadi, bir necha kunlik xarid bir kunga to'planadi, mashinalar ko'proq qatnaydi. Ombor oldindan tayyorlanmasa, uchta narsa buziladi: joy yetmaydi, partiya va muddatlar aralashadi, yig'ish sekinlashadi. Quyida mavsumiy talab oldidan 4-6 hafta ichida nima qilish mumkinligi haqida, mavsum tugagach qoldiqni sanash bilan birga.

Talab va joy

Talabni baholashda tashqi taxminga emas, o'zingizning o'tgan yilgi jo'natish ma'lumotingizga tayaning. Qaysi tovar guruhlari bu davrda ko'p ketgan, qaysilari esa kam? O'tgan yil, shu davrdagi kunlik jo'natishni bu yilgi buyurtmalar va shartnomalar bilan solishtiring.

Shartli misol. O'tgan yil shu davrda kunlik jo'natish 40 paddon bo'lgan, bu yil 55 paddon kutilmoqda. Zaxira ikki kunlik bo'lsa, qo'shimcha joy: (55 − 40) × 2 = 30 paddon, uzluksiz kirim bo'lsa undan ham ko'p. Raqamlar shartli, ammo hisob tartibi aniq: kunlik o'sish × zaxira kunlari.

Joyni tayyorlash uchun mavsum oldidan sekin aylanadigan tovarni ixchamlash yoki ko'chirish kerak. Mavsumiy tovar uchun alohida mavsumiy zona belgilang, uni raqamlang va ombor xaritasiga kiriting. Eng ko'p tartibsizlik «vaqtinchalik» joylarda boshlanadi: yo'lakdagi paddon, eshik oldidagi quti. Vaqtinchalik joylarni ham raqamlang va yorliqlang, aks holda ular mavsum tugagach ham qoladi.

Shartli hisob. Yuqoridagi hisobda 30 paddon qo'shimcha joy kerak, omborda esa bo'sh joy atigi 10 paddon. Demak, 20 paddon joyni bo'shatish yoki qo'shimcha joy topish kerak. Buni mavsumdan ikki hafta oldin bilish, kirim boshlanganda bilishdan ancha qulay.

Muddat va xarid

Ko'p kirim ko'p partiya degani. Shuning uchun qabulda minimal qolgan muddat tekshiruvi mavsumda yumshamasligi, aksincha qat'iyroq bo'lishi kerak. Qisqa muddatli tovar (sut mahsuloti, non, tayyor taom) xaridini kunlik sotuv bilan chegaralang: sotib ulgurishni hisoblash formulasi aynan shu yerda kerak.

Shartli misol. Qatiqning kunlik sotuvi 30 dondan 42 dongacha oshishi kutilmoqda, partiyaning muddatigacha 10 kun, shundan oxirgi 2 kun zaxira. Sotiladigan miqdor 8 × 42 = 336 dona. 500 dona buyurtma qilinsa, 500 − 336 = 164 dona xavf ostida bo'ladi. Buyurtma hajmi sotuvga moslansa, bu xavf omborga kirishdan oldin kamayadi.

Yetkazib beruvchi bilan mavsumiy tovar bo'yicha oldindan kelishing: sotilmaganini qaytarish mumkinmi, qanday muddatda.

Mavsumiy tovarning muddati uzun bo'lishi mumkin (quruq meva, shirinlik, ichimlik), shuning uchun u mavsumdan keyin qoladi va omborda yotadi. Mavsum oldidan bu tovarning qancha qolishi mumkinligini reja qiling.

Yig'ishni tezlashtirish

Mavsumda yig'ish tezligi hal qiladi:

• jo'natish hisobotidan eng ko'p ketgan 15-20 pozitsiyani ajratib, ularni eshikka yaqin joyga qo'ying;
• tayyor to'plamlarni oldindan yig'ib qo'ying;
• yig'ish ro'yxatini ombor xaritasi tartibida chiqaring;
• smena jadvalini qabul, yig'ish va jo'natish soatlariga moslang;
• tezlikda ham FEFO saqlansin: «shoshilinch» yig'ish muddati qisqa partiyani chetda qoldirmasin.

Mavsumdan keyin

Mavsum tugagach va bayram kunlari o'tgach, birinchi haftada qoldiqni sanash kerak. Birinchi navbatda muddati yaqin va sekin aylanadigan tovar tekshiriladi. Natijaga qarab chegirma, qaytarish yoki boshqa mijozga yo'naltirish haqida qaror qabul qilinadi. Keyin kichik tahlil o'tkazing: qaysi tovar ko'p kelib qoldi, qaysi biri yetmadi, qayerda yo'qotish bo'ldi. Bu yozuvni bir sahifada saqlang, kelgusi yil shu sahifadan boshlanadi. Unda sodda ustunlar yetarli: tovar guruhi, rejalashtirilgan hajm, haqiqiy jo'natish, mavsum oxiridagi qoldiq va muddati yaqin qismi. Shunda kelgusi yilgi buyurtma xotiraga emas, o'zingizning raqamlaringizga tayanadi.

Odatiy xatolar

• Tayyorgarlikni kirim boshlanganda boshlash.
• Vaqtinchalik joylarni raqamlamaslik.
• Mavsumda qabulda muddat tekshiruvini yumshatish.
• Mavsumdan keyin qoldiqni sanamasdan, keyingi yilga o'tkazib yuborish.

Xulosa

Mavsumiy talabga tayyorgarlik to'rt qismdan iborat: o'z ma'lumotingiz bilan baho, joy, muddat bo'yicha qat'iy qabul va tezkor yig'ish. Mavsum tugagach esa qoldiq sanog'i keladi. MahsulotUz mavsum oldidan va keyin partiya hamda muddat bo'yicha sanoq o'tkazadi, muddati yaqin tovar ro'yxatini tayyorlaydi va natijani 1C yoki Excel qoldig'i bilan solishtiradi.