Muddatdan yo'qotish ulushi: oylik ko'rsatkichni hisoblash

Rahbar so'raydi: «Muddat tufayli qancha yo'qotyapmiz?» Ombor mudiri javob beradi: «Bu oy 3,6 million so'm». Bu ko'pmi yoki ozmi? Oy ichida sotuv ikki baravar oshgan bo'lsa, yo'qotish ham oshishi tabiiy. Bitta summa taqqoslashga yaramaydi, uni aylanmaga nisbatan, ya'ni foizda ko'rish kerak. Quyida muddatdan yo'qotish ulushini oylik ko'rsatkich sifatida qanday hisoblash va undan nima chiqarish haqida.

Formula va to'rt qoida

Yo'qotish ulushi = muddatdan yo'qotish summasi ÷ shu davrdagi aylanma × 100.

Hisob ishonchli bo'lishi uchun to'rt qoida:

1. Ikkala summa bir xil bahoda bo'lsin: ikkalasi ham tannarxda yoki ikkalasi ham sotuv narxida. Qaysi bahoni tanlash va yo'qotish hisobda qaysi moddaga tushishini buxgalter bilan kelishing.
2. Yo'qotishga faqat muddat sababi (sabab kodlaridagi «muddati o'tgan») kiradi. Shikast va brak alohida ko'rsatkich.
3. Davr kalendar oy bo'lsin, har oy bir xil kunlardan.
4. Yo'qotish summasi jurnal va sanoqdan olinadi, taxminan emas.

Shartli misol. Oy aylanmasi tannarxda 480 million so'm, muddatdan yo'qotish 3,6 million so'm. Ulush: 3,6 ÷ 480 = 0,0075, ya'ni 0,75 foiz.

Tovar guruhlari bo'yicha ko'rish

Umumiy foiz muammoni yashiradi. Shartli jadval, summalar million so'mda:

• sut mahsulotlari: aylanma 120, yo'qotish 2,4, ulush 2,0 foiz;
• non va tayyor taom: aylanma 120, yo'qotish 0,6, ulush 0,5 foiz;
• quruq tovar: aylanma 240, yo'qotish 0,6, ulush 0,25 foiz.

Jami: aylanma 480, yo'qotish 3,6, ulush 0,75 foiz. Umumiy raqam «yomon emas» deb ko'rinadi, lekin sut mahsulotida ulush 2,0 foiz, ya'ni umumiydan taxminan 2,7 baravar yuqori. Sut aylanmaning atigi to'rtdan birini beradi, yo'qotishning esa uchdan ikki qismi shu guruhga to'g'ri keladi. Qaror ham shu yerdan boshlanadi: avval sut mahsulotining qabul qoidasi, FEFO va svetofori ko'rib chiqiladi, quruq tovarga tegilmaydi.

Maqsadni qanday belgilash

Maqsadni boshqa korxonaning yoki «bozor o'rtachasi»ning raqamidan emas, o'zingizning oxirgi 3-6 oylik natijangizdan chiqaring. Har guruh uchun alohida maqsad qo'ying va pog'onama-pog'ona pasaytiring. Masalan, sutda 2,0 foizdan 1,5 foizga.

Foizni pulga aylantirib ko'ring, shunda maqsad tushunarli bo'ladi. Shartli hisob: sut mahsulotida aylanma 120 million so'm bo'lsa, ulushning 0,5 foiz punktiga kamayishi 120 000 000 × 0,005 = 600 000 so'm degani. Ya'ni bir oyda shuncha yo'qotish kamayadi. Shu summani qabulni qat'iylashtirish va svetoforni yuritishga sarflanadigan ish vaqti bilan solishtirish oson. Maqsadni aniq harakatlarga bog'lang: qabulda minimal qolgan muddat, mijoz chegaralari, sotib ulgurishni hisoblash, muddati yaqin tovarga chegirma qoidasi. Ko'rsatkichning o'zi hech narsani o'zgartirmaydi, uni o'zgartiradigan narsa harakatlar.

Raqam aldashi mumkin bo'lgan joylar

• Aylanma kamaysa, yo'qotish o'zgarmasa ham foiz oshadi. Shuning uchun summani ham ko'ring.
• Muddati o'tgan tovar hisobdan chiqarilishi kechiksa, yo'qotish keyingi oyga o'tadi va oldingi oy «yaxshi» ko'rinadi. Yo'qotishni qaysi sana bo'yicha oyga bog'lashni oldindan belgilang, masalan muddati tugagan sana bo'yicha.
• Mavsumiy tebranish. Yoz yoki bayram oldidan ulush o'zgarishi mumkin, shuning uchun oyni oyga emas, imkon bo'lsa o'tgan yilning xuddi shu oyi bilan ham solishtiring.
• Filiallar bor bo'lsa, ko'rsatkich har ombor uchun alohida hisoblanadi, aks holda yaxshi ishlayotgan ombor yomonini yashiradi.
• Sanoq bo'lmasa, hisobdagi qoldiq haqiqiy qoldiq emas. Muddati o'tgan tovar topilmaydi, ko'rsatkich chiroyli chiqadi, lekin u yolg'on bo'ladi.

Odatiy xatolar

• Faqat umumiy foizga qarab, guruhlarni ko'rmaslik.
• Yo'qotishni tannarxda, aylanmani sotuv narxida olish.
• Har oy turli sabab kodlarini qo'shish.
• Ko'rsatkichni hisoblab, ommaviy muhokama qilmaslik.
• Muddati o'tgan tovarni topilgan kuni emas, oy oxirida jamlab yozish: sana va summa noaniq bo'lib qoladi.

Xulosa

Muddatdan yo'qotish ulushi oddiy bo'linma, lekin to'g'ri ishlashi uchun bir xil baho, sabab kodi, kalendar oy va guruhlar bo'yicha ko'rinish kerak. MahsulotUz sanoq paytida muddati o'tgan, shikastlangan va qaytarilgan tovarni sabab hamda summa bo'yicha guruhlaydi, hisobdagi qoldiqni haqiqiy ko'rinish bilan solishtiradi. Ko'rsatkich ishonchli qoldiqqa tayanganda, ulush ham haqiqatni ko'rsatadi.