Hisobdan chiqarish sabab kodlari: muddat, shikast, qaytgan, brak

Oy oxirida buxgalter ro'yxat beradi: hisobdan chiqarilgan tovar 3 600 000 so'm. Nima uchun? Muddatmi, shikastmi, qaytganmi? Hech kim aniq bilmaydi, chunki har bir yozuvda faqat «hisobdan chiqarildi» turibdi. Sababi yozilmagan yo'qotishni tahlil qilib bo'lmaydi, tahlil qilinmagan yo'qotish esa takrorlanaveradi. Yechim oddiy: to'rt-besh sabab kodidan iborat qisqa ro'yxat. Quyida uni qanday tuzish va oylik hisobotda qanday ishlatish haqida.

Nima uchun kod kerak

Erkin matnli izoh («buzilgan», «yaroqsiz», «tashlandi», «muddati o'tgan») har xodimda boshqacha yoziladi, ularni sanab bo'lmaydi. Kod esa tanlovni cheklaydi: xodim ro'yxatdan bittasini belgilaydi. Natijada uch ish mumkin bo'ladi: yo'qotishni sabab bo'yicha sanash, har sababga mas'ul belgilash va oyni oyga solishtirish.

Shartli misol. Bir oyda 40 ta yozuv bor. Erkin matnda ular o'nlab turli iboralar bilan yozilgan: bittasida «yaroqsiz», boshqasida «tashlandi», uchinchisida «o'tib ketgan». Hisobchi har safar so'raydi: bu muddatmi yoki shikastmi? Kod bilan esa har yozuvda besh belgidan biri turadi va jadvalni bir necha daqiqada sanab chiqish mumkin.

To'rt-besh kod

Boshlang'ich ro'yxat, uni o'z omboringizga moslang:

• M — muddati o'tgan: yaroqlilik sanasi tugagan tovar.
• SH — shikastlangan: tushirishda, saqlashda yoki yuklashda qadoq yoki tovar zararlangan.
• Q — qaytgan: mijozdan qaytgan va qayta sotib bo'lmaydigan tovar.
• B — brak: yetkazib beruvchidan sifati past kelgan, partiyaga bog'liq nuqsonli tovar.
• X — boshqa: faqat majburiy izoh bilan.

Kod soni kam bo'lsin. O'nta kod bo'lsa, xodim tanlamaydi va tez-tez «boshqa»ni bosadi. «Boshqa»ning ulushi o'sib borsa, bu yangi kod kerakligining belgisi. Har kodga bir jumlalik izoh va chegaraviy holat uchun misol yozing: masalan, ezilgan quti muddati yaqin bo'lsa ham M emas, SH deb yoziladi. Bir tovarda bir nechta sabab bo'lsa, tovar birinchi bo'lib yaroqsiz bo'lib qolgan sabab olinadi.

Yozuvga nima kiradi

Har yozuvda quyidagilar bo'lsin: sana, tovar, partiya, muddat, miqdor, summa, kod, qisqa izoh va aniqlagan odam ismi. Summani qaysi bahoda yozish, tannarxdami yoki sotuv narxidami, buxgalter bilan kelishiladi, lekin butun yil davomida bir xil bo'lishi shart. Kodni omborchi qo'yadi, mudir tasdiqlaydi.

Kodlar ichki tahlil uchun mo'ljallangan. Ular rasmiy hujjatni almashtirmaydi: hisobdan chiqarishni rasmiylashtirish tartibi va uning soliq hamda hisobdagi natijalarini buxgalter bilan kelishib oling.

Oylik hisobotda ko'rinishi

Oy oxirida jadval sodda bo'ladi: kod, pozitsiyalar soni, summa, ulush.

Shartli misol. Oy davomida jami 3 600 000 so'm hisobdan chiqarildi: M bo'yicha 1 800 000 so'm (50 foiz), SH bo'yicha 900 000 (25 foiz), Q bo'yicha 540 000 (15 foiz), B bo'yicha 360 000 (10 foiz). Eng katta ulush muddatda, demak, avval qabuldagi minimal qolgan muddat, FEFO va muddat svetoforiga qaraladi. Shikast ikkinchi o'rinda: joylash va yuklash tartibi tekshiriladi. Brak bo'yicha esa yetkazib beruvchi bilan suhbat uchun partiya va sana asosida raqam tayyor.

Har bir kodni bitta mas'ul bilan bog'lang:

• M: ombor mudiri va xarid bo'limi;
• SH: omborchi va haydovchi;
• Q: savdo bo'limi;
• B: xarid bo'limi.

Keyingi oyda shu jadvalni yana to'ldirib, solishtiring. Shartli misol: M bo'yicha summa 1 800 000 so'mdan 1 200 000 so'mga tushdi, SH esa o'zgarmadi. Demak, qabul va FEFO tartibini sozlash natija berdi, joylash esa hali e'tibor kutmoqda. Kodsiz bu xulosani chiqarib bo'lmasdi.

Odatiy xatolar

• Kodni oy oxirida, xotiradan qo'yish. Kod hisobdan chiqarilgan kunning o'zida qo'yiladi.
• Ro'yxatda juda ko'p kod bo'lishi.
• Summa yozilmasligi: faqat dona bo'yicha taqqoslash noto'g'ri xulosa beradi.
• «Boshqa» kodiga izohsiz yozish.
• Kodlarni faqat hisobchiga qoldirish. Kod omborda, yo'qotish aniqlangan joyda qo'yilsa, tahlil ishonchli bo'ladi.

Xulosa

Sabab kodlari kam, aniq va hisobdan chiqarilgan kunning o'zida qo'yilsa, oylik hisobot nima uchun va qayerda yo'qotish bo'layotganini ko'rsatadi. MahsulotUz sanoq paytida muddati o'tgan, shikastlangan va qaytarilgan tovarni sabab hamda summa bo'yicha guruhlaydi. Hisobdan chiqarish hujjatini tayyorlash uchun asos shu tariqa tayyor bo'ladi, qarorni esa siz yoki komissiyangiz qabul qilasiz.