
Yetkazib beruvchiga sifat da'vosi: surat, partiya va dalolatnoma
Brak yoki buzilgan tovar topilsa, yetkazib beruvchiga murojaat qilish uchun nimalar kerak: dalillar, muddatlar, yozma xabar va javobni kuzatish.
Qabul qilingan paddonni ochishganda bir necha qutining qadog'i yorilgan, boshqa partiyada esa muddat yorlig'idagidan ancha qisqa. Ombor mudiri yetkazib beruvchiga qo'ng'iroq qiladi, u esa «hujjat va surat yuboring» deydi. Shu paytda ko'p omborlarda partiya raqami yozilmagan, surat yo'q, topilgan sana ham aniq emas. Quyida yetkazib beruvchiga sifat bo'yicha da'vo uchun nimalar kerakligi haqida. Huquqiy tomonlar, to'lov va tovon masalalari shartnomaga bog'liq: ularni yurist va buxgalter bilan kelishing.
Da'vo nima va qachon paydo bo'ladi
Da'vo ikki holda yoziladi: tovar qabulda nuqsonli ekanligi ma'lum bo'lsa, yoki keyinroq, saqlash paytida topilsa. Birinchisi oson: tovar hali mashinada, hujjat imzolanmagan, nuqson hamma ko'z oldida. Ikkinchisi qiyinroq, chunki yetkazib beruvchi «saqlash sharoiti sizniki» deb javob berishi mumkin. Shuning uchun ikkinchi holatda dalil ayniqsa muhim.
Bu yerda «brak» deganda yetkazib beruvchining aybi bilan paydo bo'lgan nuqson nazarda tutiladi: qadoq nuqsoni, miqdor yetishmasligi, muddat yorlig'iga mos kelmasligi. Sizning omboringizdagi shikast yoki saqlash xatosi bu toifaga kirmaydi.
Dalillar to'plami
Murojaatdan oldin quyidagilar yig'iladi:
- partiya raqami va muddat (yorliqdan o'qilib, yozilgan);
- nakladnoy raqami va sanasi, yetkazib beruvchi nomi;
- nuqsonli miqdor (dona yoki kg) va jami partiyadagi miqdor;
- topilgan sana va joy, topgan xodim;
- uch kadrli surat: umumiy ko'rinish, yorliq, nuqsonning o'zi;
- sovuq zanjirli tovarda mashinadan qabul paytidagi harorat yozuvi;
- nuqsonli tovarning namunasi, ajratilgan joyda saqlanadi, utilizatsiya qilinmaydi.
Suratni telefonda olish kifoya. Fayllar nomini o'zgartirmang va asl nusxani saqlang: sana va vaqt faylning o'zida qoladi. Namuna ham bejiz kerak emas: yetkazib beruvchi vakili tovarni o'z ko'zi bilan ko'rishni so'rashi mumkin, namuna bo'lmasa, suhbat faqat so'zga tayanadi.
Tovarni hisobdan chiqarish yoki yo'q qilishni da'voga javob kelmaguncha kechiktirish kerak bo'lishi mumkin. Buni yetkazib beruvchi bilan kelishiladigan tartib bo'yicha yurist yoki buxgalter bilan aniqlang.
Muddatlar va tartib
Da'vo qilish muddati shartnomada yozilgan bo'ladi: «qabuldan keyin ... kun ichida». Uni oldindan ombor mudiri va xarid bo'limi bilishi kerak. Muddat o'tib ketsa, ko'pincha da'voni yozish ma'nosini yo'qotadi. Shartnomada aniq yozilmagan bo'lsa, yurist bilan aniqlang. Qabulda topilgan nuqson uchun qabul dalolatnomasi tuziladi, uni imzolash tartibi shartnomaga qarab farq qiladi.
Shartli misol. Shartnomada qabuldan keyin 5 kun ichida da'vo qilish yozilgan. Tovar dushanba kuni qabul qilindi, nuqson esa chorshanba kuni sanoqda topildi. Demak, murojaatga yana 3 kun bor (kunlarni qanday hisoblashni shartnomadan tekshiring). Kutmasdan, topilgan kunning o'zida yozish ma'qul.
Yozma xabarning tuzilishi
Og'zaki gap izsiz ketadi. Yozma xabar qisqa va aniq bo'lsin:
- Kim yozmoqda va qaysi shartnoma yoki nakladnoy bo'yicha.
- Qaysi tovar, partiya va muddat.
- Nima topildi va qachon.
- Nuqsonli miqdor.
- Ilovalar: surat, dalolatnoma, nakladnoy nusxasi.
- Nimani so'raysiz (almashtirish, qaytarish, narxni kamaytirish) va javob uchun qaysi sanagacha.
Hissiy gaplarsiz, faqat faktlar. Shartli namuna:
«Shartnoma bo'yicha qabul qilingan 48 dona qatiq (partiya Q-114) ichidan 14 donasining qadog'i yorilgan. Suratlar va dalolatnoma ilova qilinadi. Almashtirishni so'raymiz, javobni juma kunigacha kutamiz.»
Javobni kuzatish
Da'volar uchun oddiy jurnal yuriting: sana, yetkazib beruvchi, partiya, summa, holat, javob muddati. Haftada bir marta ko'rib chiqing: javobsiz qolganlar uchun eslatma yuboring. Bir hafta javob kelmasa, ikkinchi xabarni xarid bo'limi bilan birga yuboring va barcha yozishmalarni bir papkada saqlang: ularning sanasi keyinchalik asosiy dalil bo'ladi. Shartli misol: 30 ta jo'natmadan 4 tasida da'vo bo'lsa, bu taxminan 13 foiz (4 ÷ 30). Agar bir yetkazib beruvchida shunday ulush boshqalarnikidan ancha yuqori bo'lsa, bu narx va shartlarni qayta ko'rib chiqish uchun asos bo'ladi.
Xulosa
Sifat da'vosining kuchi dalil, muddat va yozma xabarda. Partiya, surat, nakladnoy va topilgan sana bir joyda bo'lsa, yetkazib beruvchi bilan suhbat tez yuradi. MahsulotUz sanoq paytida muddati o'tgan va nuqsonli tovarni partiya, miqdor va summa bo'yicha guruhlab beradi, bu da'voga kerakli ma'lumotlarni tayyorlashni osonlashtiradi.