Utilizatsiyadan oldin: foto, vazn va ro'yxat

Yaroqsiz tovar topildi, ajratildi, qaror qabul qilindi: endi uni yo'q qilish kerak. Ko'pincha ish shu yerda shoshilinch tugaydi: yashiklar mashinaga yuklanadi, bir hafta o'tgach esa «o'sha kuni nima va qancha chiqarilgan edi?» degan savolga hech kim aniq javob bera olmaydi. Yo'q qilingan tovarni qayta ko'rib bo'lmaydi, shuning uchun dalil utilizatsiyadan oldin yig'iladi. Quyida omborda nimani yozib qo'yish kerakligi haqida gap boradi.

Nega dalil oldindan kerak

Utilizatsiyadan keyin faqat qog'oz qoladi. Buxgalter summani tasdiqlashi, komissiya sababni tushunishi, yetkazib beruvchi bilan munozara chiqsa partiyani isbotlash kerak bo'lishi mumkin. Yozuv bo'lmasa, to'liq asosli yo'qotish ham «izohsiz kamomad»ga o'xshab qoladi. Dalil ikki tomonlama himoya qiladi: bo'lmagan narsa hisobdan chiqarilmaydi, bo'lgan narsa esa yashirin qolmaydi.

Bir narsani oldindan aytib o'tamiz: tovarni qayerda va qanday yo'q qilish, qaysi hujjatlar to'ldirilishi va soliq oqibatlari mahsulot turiga hamda faoliyatingizga qarab farq qiladi. Bu savollarni buxgalter va tegishli idoralardan aniqlashtiring. Bu maqola faqat ombor tomonidan yig'iladigan ma'lumotlar haqida.

Ro'yxatga nimalar kiradi

Yo'q qilinadigan har bir qator uchun quyidagilarni yozing:

• tovar nomi va partiya raqami;
• yaroqsiz bo'lish sababi: muddat tugagan, shikast, qaytarilgan tovar yoki brak;
• miqdor: dona yoki kilogramm, ochilgan qadoq bo'lsa alohida qator;
• dasturdagi narx bo'yicha qiymat;
• topilgan sana, joy va topgan xodim ismi;
• tovar hozir turgan joy (ajratilgan zona).

Hammasi bitta jadvalda bo'lsin. Alohida varaqlarga tarqalgan yozuvlar o'sha kunning o'zidayoq ishonchini yo'qotadi.

Foto va tortish

Suratni uchta kadrda oling: umumiy ko'rinish (barcha tovar bir joyda), yaqin plan (yorliqdagi partiya va muddat o'qilishi kerak) va nuqsonning o'zi: shikast, buzilgan qadoq, ko'rinadigan o'zgarish. Fayl nomiga sana va partiyani yozing, suratlarni tahrir qilmang va bitta papkada saqlang.

Tortish vaznli tovar va aralash qoldiq uchun kerak. Tarozini oldin tekshiring, idish og'irligini (tarani) alohida yozing, ikki kishi ko'rib tursin. Donali tovarda esa sanash kifoya, lekin sanoqni ham ikkinchi xodim tasdiqlasin.

Shartli misol (nomlar, partiyalar va narxlar uydirma):

1. Qatiq, partiya Q-114: 48 dona, jami 24 kg, 6 500 so'mdan, ya'ni 312 000 so'm.
2. Sut, partiya S-087: 30 dona (1 litrli), 8 000 so'mdan, ya'ni 240 000 so'm.
3. Pishloq, partiya P-033: 6 bo'lak, jami 9,2 kg, kilogrammi 62 000 so'mdan, ya'ni 570 400 so'm.

Jami: 312 000 + 240 000 + 570 400 = 1 122 400 so'm. Bunday qisqa ro'yxat buxgalter uchun tayyor asos bo'ladi.

Kim ishtirok etadi

Kamida ikki-uch kishi: topgan va ajratgan omborchi, ombor mudiri hamda buxgalteriya yoki komissiyadan mas'ul shaxs. Hammasi ro'yxatni ko'rib chiqib, imzo qo'yadi va sana yozadi. Qaror qabul qiladigan omborchi emas: u faqat faktni yozadi. Tovar olib ketilgunga qadar yorliqli, alohida joyda turadi va ro'yxatda yo'q narsa u yerdan chiqib ketmaydi.

Olib ketilgan kuni ham yozuv yuritiladi: kim va qaysi tashkilot yoki mashina bilan oldi, soat nechada, nechta yashik yoki qop chiqdi. Bu raqam ro'yxatdagi miqdorga mos kelishi kerak. Mos kelmasa, farqni o'sha zahotiyoq, tovar hovlidan chiqib ketmasdan aniqlang.

Yozuvlarni qayerda saqlash

Ro'yxat, suratlar va imzolangan varaq bir joyda, bitta nom bilan turishi kerak: masalan, «utilizatsiya_sana_partiya». Qog'oz nusxani skanerlab yoki suratga olib, raqamli papkaga ham qo'shing. Hujjatlarni qancha muddat saqlash kerakligini buxgalterdan so'rang: bu muddat tovar turi va hujjat turiga qarab farq qilishi mumkin. Papkaga kirish huquqi cheklangan bo'lsin, lekin ombor mudiri va buxgalter uni topa olsin.

Odatiy xatolar

Bu yerda xatolar kichik, oqibatlari katta bo'lishi mumkin:

• Avval yo'q qilib, keyin yozish.
• Surat bor, lekin partiya raqami o'qilmaydi.
• Ro'yxatdagi nom dasturdagi nomdan farq qiladi.
• Vazn idish bilan birga yozilgan.
• Hammasi «muddati o'tgan» deb yozilgan, haqiqiy sabab (shikast, qaytgan tovar) ko'rsatilmagan.

Xulosa

Utilizatsiyadan oldingi dalil to'rt qismdan iborat: partiya bo'yicha ro'yxat, uch kadrli surat, tortish yoki sanoq va ishtirokchilar imzosi. Hujjat tartibi va soliq masalalarini buxgalter bilan kelishib oling. MahsulotUz sanoq vaqtida muddati o'tgan va shikastlangan tovarni partiya, miqdor va summa bo'yicha guruhlab beradi, bu hisobdan chiqarish hujjatini tayyorlash uchun asos bo'ladi.