Tez va sekin aylanadigan tovar: sanoq chastotasi

Ba'zi omborlarda butun tovar har oy sanaladi va xodimlar charchaydi. Boshqalarida yilda bir marta sanaladi va yil davomida muddat bo'yicha yo'qotish jimgina yig'ilib boradi. Ikkala yo'lning xatosi bir xil: hamma tovarga bir xil chastota qo'yilgan. Sut mahsuloti bir haftada aylanadi va ikki hafta ichida muddati tugaydi, quruq konserva esa oylab turadi. Quyida aylanma va muddatga qarab sanoq chastotasi jadvali qanday tuziladi.

Ikki o'q: aylanma va muddat

Har bir tovar ikkita savol bilan baholanadi. Birinchi: u qanchalik tez sotiladi, ya'ni omborda qoldiq necha kunga yetadi. Ikkinchi: umumiy saqlash muddati qanchalik qisqa. Birinchi savol qancha tez-tez sanash kerakligini, ikkinchisi xato qanchalik qimmatga tushishini ko'rsatadi: qisqa muddatli tovarda bir oy sanalmay qolish partiyaning butunlay yo'qolishi bo'lishi mumkin.

Shartli hisob. Oyiga 600 dona sotiladi, ya'ni kuniga 20 dona. Omborda 150 dona turibdi: 150 ÷ 20 = 7,5 kunlik zaxira. Umumiy muddat 14 kun bo'lsa, zaxira muddatning yarmini egallaydi va uni haftada kamida bir marta ko'rish kerak. Agar omborda 600 dona turgan bo'lsa, zaxira 30 kunlik bo'ladi va muddatdan ikki baravar uzun: bu holat sanoqdan oldin xarid hajmini qayta ko'rishga chaqiradi.

To'rt guruh

Ikkala o'qni birlashtirsangiz, to'rtta guruh paydo bo'ladi. Ularning har biriga o'z sanoq chastotasi beriladi (raqamlar shartli, omboringizga moslang):

• tez aylanadi, muddati qisqa (sut, non): haftada 1–2 marta, tezkor sanoq;
• tez aylanadi, muddati uzoq (shakar, yog'): ikki haftada bir marta;
• sekin aylanadi, muddati qisqa (kam sotiladigan pishloq yoki tayyor taom): eng xavfli guruh, haftada bir marta, chunki sotilmay qolib, muddati tugashi mumkin;
• sekin aylanadi, muddati uzoq (konserva, yorma): oyda yoki chorakda bir marta.

Uchinchi guruh ko'pincha e'tibordan chetda qoladi. Tez aylanadigan tovar o'zi ko'zga tashlanadi, sekin aylanadigan va qisqa muddatli tovar esa javon burchagida jimgina kutadi.

Jadvalni qanday tuzish

Shartli misol. Omborda 400 pozitsiya bor. Birinchi guruh 60 pozitsiya (haftada bir marta), ikkinchi 100 (ikki haftada bir marta, ya'ni 10 ish kuni), uchinchi 40 (haftada bir marta), to'rtinchi 200 (oyda bir marta, ya'ni 20 ish kuni). Kunlik yuklama:

1. Birinchi guruh: 60 ÷ 5 = 12 pozitsiya.
2. Ikkinchi guruh: 100 ÷ 10 = 10 pozitsiya.
3. Uchinchi guruh: 40 ÷ 5 = 8 pozitsiya.
4. To'rtinchi guruh: 200 ÷ 20 = 10 pozitsiya.

Jami har kuni 12 + 10 + 8 + 10 = 40 pozitsiya. Bunday hajmni bir xodim smenaning bir qismida sanashi mumkin; aniq vaqtni birinchi haftada o'zingiz o'lchab ko'ring. Har kuni ertalab «bugungi sanoq» ro'yxati chiqariladi: dasturdan yoki Excel jadvalidan. Ro'yxat zonalar bo'yicha tuzilsa, xodim ombor bo'ylab ortiqcha yurmaydi.

Kim nima qiladi

Rollarni oldindan taqsimlang:

• omborchi ro'yxatdagi pozitsiyalarni sanaydi va partiya hamda muddat bilan yozadi;
• ikkinchi xodim muddati yaqin va farq chiqqan qatorlarni qayta tekshiradi;
• ombor mudiri farqlarni ko'radi va haftalik uchrashuvda qisqa aytadi.

Sanagan xodim ro'yxatga imzo qo'yadi, sana yozadi va farqlarni mudirga topshiradi. Imzo xodimni jazolash uchun emas: farq chiqqanda kimdan so'rash kerakligini bilish uchun.

Odatiy xatolar: ro'yxat tuzilib, hech kim uni ochmaydi; faqat «qulay» zonalar sanaladi; farq chiqqanda sabab izlanmaydi, raqam shunchaki dasturda tuzatiladi.

Natijaga qarab chastotani o'zgartirish

Jadval o'zgarmas hujjat emas. Agar bir guruhda uch oy ketma-ket farq chiqmasa, chastotani biroz kamaytirish mumkin. Aksincha, farq doim chiqayotgan guruhda sanoqni tezlashtirish kerak va sababni qidirish lozim. Choraklik ko'rib chiqishda har guruh bo'yicha farqlar soni va summasini yonma-yon qo'ying. Shartli misol: uch oy ichida uchinchi guruhdagi 40 pozitsiyadan 9 tasida farq chiqdi (22,5 foiz), to'rtinchi guruhdagi 200 pozitsiyadan 2 tasida (1 foiz). Demak, uchinchi guruhda chastotani saqlash yoki oshirish, to'rtinchi guruhda esa oyda bir martadan kamroq sanashga o'tish mumkin.

Muhim eslatma: bunday tsiklik sanoq to'liq inventarizatsiyani almashtirmaydi. Hisobotda qachon va qanday to'liq inventarizatsiya o'tkazilishi kerakligini buxgalter bilan kelishib oling.

Xulosa

Sanoq chastotasi aylanma va muddatga bog'liq: tez va qisqa muddatli tovar tez-tez, sekin va uzoq muddatli tovar kam sanaladi, sekin va qisqa muddatli guruhga alohida e'tibor beriladi. Yuklamani kunlarga bo'ling va natijaga qarab jadvalni yangilab turing. MahsulotUz bunday jadvalni tuzishda va birinchi sanoqlarni o'tkazishda yordam beradi: pozitsiyalar partiya va muddat bilan yoziladi, natija esa 1C yoki Excel qoldig'i bilan solishtiriladi.