
Muddati yaqin qatorlarni ikkinchi marta sanash: qoida va namuna
Ikkinchi xodim muddati yaqin va shubhali qatorlarni qayta sanasa, xato kamayadi. Qaysi qatorlar tanlanadi, farq chiqsa nima qilinadi va natija qanday yoziladi.
Sanoq tugadi. Dasturda 80 dona, javonda 74. Birinchi sanovchi «to'g'ri sanadim» deydi va ko'pincha haq bo'ladi, lekin har doim emas. Xato odatda e'tiborsizlikdan emas, charchoqdan, yomon yoritishdan va bir qatordan ikki marta o'tib ketishdan chiqadi. Ikkinchi sanoq xatoni topadi, ammo hamma narsani ikki marta sanash qimmat. Shuning uchun ikkinchi marta faqat kerakli qatorlar sanaladi: muddati yaqin va shubhali qatorlar. Quyida qoida va namuna.
Qaysi qatorlar ikkinchi marta sanaladi
Beshta guruh:
- muddati yaqin qatorlar (svetoforda qizil va sariq): xato shu yerda qimmatga tushadi;
- birinchi sanoq dasturdan farq qilgan qatorlar;
- summasi o'zingiz belgilagan chegaradan katta qatorlar;
- partiyasi yoki muddati o'qilmagan, «taxminan» deb belgilangan qatorlar;
- qolgan qatorlardan tasodifiy namuna, masalan har o'ninchi qator.
Shartli misol. Sanoq varag'ida 200 qator bor. Muddati yaqin, farqli, yirik va o'qilmagan qatorlar takrorlar hisobga olinganda 40 ta. Qolgan 160 qatordan har o'ninchisi, ya'ni 16 qator namuna sifatida olinadi. Jami 56 qator ikkinchi marta sanaladi, bu 200 ning 28 foizi. Hamma narsani qayta sanashdan ancha arzon, lekin xavfli joylarning hammasi qamrab olinadi.
Vaqt bo'yicha ham hisoblab ko'ring. Shartli misol: bir qatorni sanash o'rtacha 3 daqiqa oladi. 200 qatorni qayta sanash 600 daqiqa, ya'ni 10 soat. Tanlab tekshirishda esa 56 × 3 = 168 daqiqa, taxminan 2,8 soat. Farq 7 soatdan ko'p, bu jamoaning bir ish kuni. Tanlash qoidasi aniq yozilgan bo'lsa, tortishuv ham kamayadi: qaysi qator nega ikkinchi marta sanalayotgani hammaga ma'lum.
Qanday sanash kerak
Asosiy qoida: ikkinchi sanovchi birinchi natijani ko'rmasligi kerak. Unga raqami yozilgan emas, bo'sh qator beriladi. Aks holda u o'ziga o'zi «yetarli» deb ishonib, birinchi raqamni tasdiqlashga moyil bo'ladi. Bu ko'r tekshiruv deyiladi va uning mantig'i shu.
Boshqa shartlar:
- ikkinchi sanovchi boshqa odam bo'lsin, imkon bo'lsa, boshqa juftlikdan;
- sanash usuli bir xil: qutida bo'lsa qutida, donada bo'lsa donada;
- partiya va muddatni ham qayta o'qiydi, faqat sonini emas;
- ikkinchi tekshiruv birinchi sanoq tugagan zahoti, zona ochilib, tovar harakatlanmasdan o'tkaziladi.
Rollarni sanoqdan oldin taqsimlang: kim kimni tekshiradi. Ikkinchi sanovchi sifatida ombor mudiri yoki tajribali xodim qatnashishi mumkin, lekin u birinchi sanovchi bo'lgan qatorda emas. Tekshiruvchi hakam emas, ikkinchi ko'z: uning vazifasi raqamni tasdiqlash yoki farqni ko'rsatish, kimnidir ayblash emas. Shunda jamoa ikkinchi tekshiruvdan qo'rqmaydi, uni oddiy ish bosqichi deb biladi.
Farq chiqsa nima qilinadi
Ikki natija mos kelsa, qator yopiladi. Mos kelmasa, uchinchi sanoq o'tkaziladi, bu safar ikkala sanovchi birgalikda, joyning o'zida. Ikki raqamni o'rtachalash mumkin emas: yakuniy raqamni faqat uchinchi sanoq beradi, sabab esa yoziladi.
Shartli misol. Qatiq, P2 partiyasi: birinchi sanovchi 46 quti topdi, ikkinchisi 44 quti. Uchinchi sanoqda birga sanashdi: 44 quti, ya'ni paddon yuqori qatlamidagi ikki quti birinchi marta ikki marta sanalgan ekan. Yakuniy raqam 44, sabab: «yuqori qatlam takror sanalgan».
Donali tovarda ruxsat etilgan farq nolga teng, vaznli tovarda esa chegara oldindan kelishiladi. Qatorni «taxminan» deb yopib qo'ymang.
Natijani yozish
Sanoq varag'iga qo'shimcha ustunlar qo'shiladi: birinchi sanoq va uni kim sanagan, ikkinchi sanoq va kim, uchinchi sanoq (agar kerak bo'lsa), yakuniy raqam, sabab. Oxirida ikkinchi tekshiruv ko'rsatkichini hisoblang: farqli qatorlar ulushi. Shartli misol: 56 qatordan 4 tasida farq chiqdi, ya'ni 4 ÷ 56 ≈ 7 foiz. Ko'rsatkich sanoqdan sanoqqa pasayib borsa, jamoaning aniqligi oshayotganini bildiradi. Doim ko'tarilib tursa, yoritish, rollar yoki varaq shaklini ko'rib chiqing.
Odatiy xatolar
- Ikkinchi sanovchiga birinchi raqamni ko'rsatish.
- Bir odam ikki marta sanash: xato takrorlanadi.
- Ikki natijani o'rtachalash.
- Ikkinchi tekshiruvni ertasiga qoldirish: tovar o'z joyidan siljib ulguradi.
- Muddati yaqin qatorlarni namunaga tushirib, ularni majburiy ro'yxatga kiritmaslik.
Xulosa
Ikkinchi tekshiruv kam qatorlarda ko'p xatoni ushlaydi: muddati yaqin va shubhali qatorlar, farqlilari va tasodifiy namuna, ko'r usulda sanalgan va uchinchi sanoq bilan yopilgan. MahsulotUz shu tartibga amal qiladi: muddati yaqin va shubhali qatorlarni boshqa xodim qayta tekshiradi, shundan keyingina natija yig'iladi. Farqlar tovar, partiya va muddat kesimida ko'rsatiladi.