FEFO javonda: muddati yaqin partiya oldinga, yangisi orqaga

Ertalab omborchi yangi kelgan qatiq partiyasini eshik oldidagi javonga qo'yadi: u yerdan olish oson, qo'l o'zi boradi. Javonning orqasida esa uch kun oldin kelgan, muddati ikki kundan keyin tugaydigan partiya turibdi. Yig'uvchi qo'liga yaqin qutini oladi, eski partiya yana bir kun «kutadi», hafta oxirida esa hisobdan chiqariladi. FEFO qoidasi qog'ozda oddiy, javonda uni buzish juda oson. Quyida bu qoida qanday qilib odatga aylanishi haqida.

FEFO javonda nimani bildiradi

FEFO (first expired, first out) — muddati birinchi tugaydigan tovar birinchi ketadi. «Birinchi kelgan birinchi ketadi» (FIFO) qoidasidan farqi shuki, bu yerda kirim sanasi emas, yorliqdagi yaroqlilik muddati hal qiladi. Oziq-ovqatda bu ikki sana ko'pincha mos kelmaydi: kechroq kelgan partiyaning muddati qisqaroq bo'lishi mumkin, chunki u boshqa kuni ishlab chiqarilgan yoki uzoq yo'lda turib qolgan.

Javonda bu shunday ko'rinadi: eng yaqin muddat oldingi qatorda, ko'z va qo'l balandligida turadi, uzoq muddat orqada yoki yuqorida. Odamning qo'li doim qulay joyga boradi. Shuning uchun qoidani xodimning xotirasiga emas, javonning o'ziga yuklash kerak.

Javonni qanday tashkil qilish

• Har bir joyga bitta partiya. Bir katakda ikki partiya yonma-yon tursa, muddatni faqat qutini ochib qaragan odam ko'radi.
• Joy yorlig'ida tovar nomi, partiya raqami va muddat sanasi yirik harflarda yozilsin. Yorliqni qutiga emas, javonning o'ziga yopishtiring: quti ketadi, joy qoladi.
• Ochilgan quti doim oldinda turadi. Yangi, yopiq quti uning orqasida.
• Muddati qisqa partiyaga rangli belgi qo'ying, masalan sariq stiker. Yig'uvchi uni uzoqdan ko'radi va adashmaydi.
• Javonni imkon qadar bir tomondan to'ldirib, ikkinchi tomondan bo'shating: yangi tovar orqadan kiradi, yig'uvchi oldindan oladi. Bunday javonda tartib o'zi saqlanadi.

Qabulda yangi partiya bilan nima qilinadi

Javondagi tartib aslida qabul paytida buziladi, shuning uchun qadamlarni oldindan belgilab qo'ying:

1. Yangi partiyaning muddatini yorliqdan o'qing va yozib oling.
2. Shu pozitsiyaning javondagi partiyasi bilan solishtiring.
3. Yangisining muddati uzoq bo'lsa, uni orqaga qo'ying. Qisqa bo'lsa, oldinga chiqarib, eskisini orqaga suring.
4. Joy yorlig'ini yangilang. Ikki partiya bo'lsa, ikkalasi ham yozilsin.
5. Partiyani dasturga yoki jadvalga kiriting.

Shartli misol. Katakda qatiqdan 60 ta bor, muddatigacha 6 kun qolgan. Yangi 120 ta keldi, muddatigacha 14 kun. To'g'ri joylashtirish shunday: yangi partiya orqada, eskisi oldinda. Endi boshqa holatni olaylik: yangi 120 ta qatiqning muddatigacha atigi 4 kun qolgan, chunki mashina yo'lda kechikkan. Unda yangi partiya oldinga o'tadi, eski 60 ta orqaga suriladi, garchi ular oldinroq kelgan bo'lsa ham. Aynan shunday paytda FIFO adashtiradi, FEFO esa to'g'ri yo'lni ko'rsatadi.

Jo'natishda ham shu tartib saqlansin

Javondagi tartib to'g'ri bo'lsa ham, FEFO jo'natishda buzilishi mumkin. Yig'uvchi ro'yxat bo'yicha ishlaydi. Ro'yxatda faqat «qatiq, 40 ta» yozilgan bo'lsa, qaysi partiyani olishni u o'zi hal qiladi, ya'ni eng qulayini oladi. Ro'yxatda partiya va joy ko'rsatilgani yaxshi: «qatiq, 40 ta, B-12 katagi, muddati 03.11». Dastur buni o'zi qilolmasa, hech bo'lmaganda yig'uvchiga qoida bering: avval old qatordagi partiyani tugating, keyin orqadagisiga o'ting. Mijozning o'z talabi bo'lsa, masalan do'kon muddati juda qisqa qolgan tovarni qabul qilmasa, buni ham ro'yxatga yozing.

Odatiy xatolar

• Qulaylik uchun yangi tovarni eshik oldiga qo'yib, eskisini orqada qoldirish.
• Yorliqda muddat yo'qligi: har safar qutini ochib tekshirishga vaqt ketadi, oxiri bu qilinmay qoladi.
• Qaytgan yoki ochilgan qutini «vaqtincha» javonning istalgan joyiga tashlash.
• Partiyani dasturga kiritib, javondagi yorliqni yangilashni unutish.
• Tovar ko'p kelgan mavsumda qoidani «keyin tuzatamiz» deb chetga surish.

Xulosa

Javondagi FEFO uchta narsadan iborat: bir joyga bir partiya, joydagi yorliqda muddat va qabulda har yangi partiyani muddatiga qarab joylash. Sanoq paytida buzilgan joylarni topish oson, chunki partiya va muddat har qatorda alohida yoziladi. MahsulotUz sanoq bilan birga FEFO tartibini ham tekshiradi: javonda va jo'natishda muddati yaqin partiya oldinda turibdimi, buzilgan joylar va ularning sabablari hisobotda ko'rsatiladi. Kerak bo'lsa, partiya va muddat yozilgan javon yorliqlarini ham tayyorlaymiz.