FEFO ishlayaptimi: 10 daqiqalik kuzatuv va 5 ta savol

Hisobotda «FEFO yuritiladi» deb yozilgan. Javon yoniga borsangiz, manzara boshqacha: yangi partiya old qatorda, eskisi orqada, yorlikda esa o'tgan haftaning raqami turibdi. FEFO ishlayotganini bilish uchun maxsus hisobot yoki to'liq sanoq shart emas. Mudir yoki rahbar buni javon yonida atigi 10 daqiqada ko'ra oladi. Quyida shu kuzatuvning tartibi va beshta savol.

Tayyorgarlik: ikki daqiqa

Tekshiruvni ombor mudiri, sifat bo'yicha mas'ul yoki rahbar o'tkazadi. Yig'uvchilarning ishi to'xtatilmaydi: kuzatuvchi chetdan qarab, yozuv yuritadi. Bir varaq tayyorlang. Unda ustunlar: joy, tovar, old qatordagi muddat, orqa qatordagi muddat, to'g'rimi (ha yoki yo'q). Yana bugungi yig'ish ro'yxatining nusxasini oling.

Joylarni tasodifiy emas, uch xil zonadan tanlang:

• tez aylanadigan tovar joylari;
• muddati qisqa tovar zonasi (masalan, sut mahsulotlari);
• qaytgan, ochilgan yoki muddati yaqin tovar uchun mo'ljallangan joy.

Har zonadan beshtadan joy olsangiz, jami 15 joy bo'ladi. Faqat «yaxshi» ko'rinadigan javonni tanlamang, tekshiruv tartibni emas, haqiqatni ko'rsatsin.

O'n daqiqada nima qilinadi

1. 0-2 daqiqa: joylarni tanlang va varaqqa yozing.
2. 2-6 daqiqa: har joyning old va orqa qatoridagi muddatni o'qing, yozing. Bir joy 15-20 soniya oladi.
3. 6-8 daqiqa: joy yorlig'idagi partiya haqiqiy partiya bilan mosligini tekshiring.
4. 8-9 daqiqa: yig'ish ro'yxatidan bugungi ikki-uch qatorni oling va yig'uvchi qaysi partiyani olganini ko'ring.
5. 9-10 daqiqa: ajratish zonasiga qarang: muddati o'tgan tovar o'sha yerdami?

Beshta savol

1. Old qatordagi muddat orqadagidan yaqinmi yoki teng?
2. Joy yorlig'idagi partiya haqiqiy partiyaga mos keladimi?
3. Bir joyda bitta partiya turibdimi?
4. Yig'ish ro'yxatida partiya yoki muddat ko'rsatilganmi va yig'uvchi shunga amal qilganmi?
5. Qaytgan, ochilgan va muddati yaqin tovar belgilangan joyda turibdimi, muddati o'tgani ajratilganmi?

Hamma savolga «ha» javobi chiqsa, FEFO haqiqatan ishlayapti. Birortasida «yo'q» bo'lsa, shu yerdan sabab qidiriladi.

Har savol bitta jarayonga ishora qiladi. Birinchisi qabulda joylashtirishni, ikkinchisi yorliqni yangilashni, uchinchisi «bir joy, bir partiya» qoidasini, to'rtinchisi yig'ish ro'yxatini, beshinchisi qaytgan va muddati o'tgan tovar bilan ishlashni tekshiradi. Shuning uchun «yo'q» javobi faqat buzilish emas, qaysi jarayonni to'g'rilash kerakligining ko'rsatkichi ham.

Natijani hisoblash va sababni topish

Natija sodda raqamga aylanadi: to'g'ri joylar ulushi = old qatordagi muddat yaqinroq bo'lgan joylar ÷ tekshirilgan joylar.

Shartli misol. 15 joydan 11 tasida old qatordagi muddat yaqinroq edi, ya'ni 11 ÷ 15 ≈ 73 foiz joy to'g'ri. To'rt joyda buzilish topildi: ikki joyda yangi tovar old qatorga qo'yilgan (qabulda), bir joyda qaytgan quti aralashib qolgan, bir joyda yorliq eski.

Ikkinchi qadam, sababni topish. Shu to'rtta holat uchta jarayonga bo'linadi: qabul, qaytgan tovar, yorlikni yangilash. Har biriga bitta mas'ul va bitta tuzatish: qabulda «yangisi muddatiga qarab joylanadi» qoidasi, qaytgan tovar uchun alohida zona, yorliqni kirimda yangilash. Foizning o'zi maqsad emas, u yo'nalishni ko'rsatadi. Tekshiruvni haftada bir marta takrorlang, har safar boshqa joylarni tanlab. Foiz o'sib borsa, qoida ishlayapti.

Shartli misol, uch haftalik natija: 73, 80 va 87 foiz. Har hafta bitta tuzatish kiritilgan edi: avval qabul qoidasi, keyin qaytgan tovar zonasi, so'ng yorliq yangilash tartibi. Foiz o'zgarmasa yoki pasaysa, tuzatish ishlamagan yoki yangi sabab paydo bo'lgan: demak, kuzatuvni takrorlab, yana sabab izlash kerak.

Odatiy xatolar

• Faqat bitta, yaxshi tartibli javonni ko'rib xulosa chiqarish.
• Tekshiruvni jazo vositasi sifatida qo'llash: xodimlar javonni tekshiruv oldidan tuzatib qo'yadi, haqiqat esa yashirinadi.
• Faqat javonga qarab, yig'ish ro'yxatini ko'rmaslik.
• Natijani yozmaslik va haftama-hafta solishtirmaslik.
• Muddati yaqin tovarni ajratish zonasiga qo'shib yuborish.

Xulosa

FEFO tekshiruvi uchta qadamdan iborat: turli zonalardan 15 joyni tanlash, beshta savolga javob va buzilishning sababini jarayon bo'yicha topish. MahsulotUz sanoq paytida FEFO tartibini ham tekshiradi: javonda va jo'natishda muddati yaqin partiya oldinda turibdimi, buzilgan joylar va ularning sabablari hisobotda ko'rsatiladi. Bu kuzatuvni o'zingiz haftalik takrorlashingiz uchun qulay asos bo'ladi.