
Mijozga qolgan muddat bo'yicha jo'natish: har do'konga o'z chegarasi
Ba'zi do'konlar qisqa muddatli tovarni qabul qilmaydi. Mijoz bo'yicha minimal qolgan muddatni jadvalga yozish va uni yig'ish varag'iga ulash.
Bir xil qatiq partiyasi ertalab ikki do'konga jo'natiladi. Birinchisi do'konlar tarmog'iga qarashli: ular qabulda tovarning umumiy muddatidan kamida yarmi qolishini talab qiladi. Ikkinchisi mahalla do'koni: besh kun qolsa ham oladi. Yig'uvchi qo'liga yaqin qutini oladi va u tarmoqqa ketadi. Kechqurun tovar rad etilib qaytadi, yo'l, yig'ish va qayta joylash behuda ketadi. Muammo tovarda emas, mijozning chegarasi yig'uvchiga noma'lum bo'lganida. Quyida shu chegarani qanday yozib qo'yish va yig'ish varag'iga ulash haqida.
Chegara nima va u qayerdan keladi
Minimal qolgan muddat — mijoz qabul qiladigan tovarning yaroqlilik muddatigacha kamida qancha vaqt qolishi kerakligi. U ikki xil beriladi: kunlarda («kamida 7 kun») yoki umumiy muddatning ulushida («kamida yarmi»). Manba: shartnoma, mijozning qabul qoidasi va oldingi qaytishlar. Agar do'kon «muddati kam» sababi bilan tovarni ikki marta qaytargan bo'lsa, uning haqiqiy chegarasi sizda yozilganidan qattiqroq degani. Chegarani og'zaki bilish yetmaydi: yozilmagan chegara har bir yangi yig'uvchi bilan yo'qoladi.
Jadval: mijoz va tovar guruhi
Katta tizim shart emas, bitta jadval yetadi: qatorlarda mijozlar, ustunlarda tovar guruhlari, katakda minimal qolgan muddat. Shartli namuna:
- A tarmog'i: sut mahsulotlari uchun umumiy muddatning kamida yarmi, quruq tovar uchun kamida 3 oy.
- B mahalla do'koni: sut mahsulotlari uchun kamida 5 kun, quruq tovar uchun kamida 1 oy.
- C ulgurji xaridor: sut mahsulotlari uchun kamida 3 kun, quruq tovar bo'yicha kelishuv asosida.
Jadvalni savdo bo'limi to'ldiradi, chunki mijoz bilan gaplashadigan odam chegarani biladi. Ombor esa jadvaldan foydalanadi va har qatorda «oxirgi yangilangan sana»ni ko'radi. Sanasi eskirgan qator shubha uyg'otishi kerak. Chorakda bir marta jadvalni savdo bo'limi bilan birga ko'rib chiqish yetarli, mijoz qoidasini o'zgartirganini bildirgan zahoti esa darhol yangilash kerak.
Jadvalga yana bir ustun foydali: «rad etish tartibi». Ba'zi mijozlar muddati qisqa tovarni qabul qilmaydi, boshqalari esa narx bo'yicha kelishuvga rozi. Buni bilgan omborchi haydovchiga aniq ko'rsatma beradi.
Chegarani yig'ish varag'iga ulash
Yig'uvchi har safar hisob-kitob qilmasligi kerak. Dastur yoki jadval har buyurtma qatoriga «eng erta qabul qilinadigan yaroqlilik sanasi»ni chiqarsin: yetkazish kuni + minimal qolgan muddat. Yig'uvchining qoidasi bitta: shu sanadan oldin tugaydigan partiyani olmaydi.
Chegara yig'ish kuniga emas, mijoz tovarni qabul qiladigan kunga hisoblanadi. Yo'lga bir kun ketsa, dam olish kuni oraga tushsa yoki mijoz viloyatda bo'lsa, yetkazish sanasi kechroq bo'ladi. Shuning uchun varaqdagi sana yetkazish sanasidan boshlab hisoblanadi, jo'natish sanasidan emas.
Shartli misol. Qatiqning umumiy muddati 21 kun, yetkazish 12.11 da. A tarmog'i kamida yarmini, ya'ni 11 kunni talab qiladi: eng erta sana 12.11 + 11 kun = 23.11. B do'koni 5 kun talab qiladi: 12.11 + 5 kun = 17.11. Omborda ikki partiya bor: P1 yaroqlilik sanasi 20.11 (96 dona), P2 yaroqlilik sanasi 28.11 (200 dona). A tarmog'iga P1 mos kelmaydi, 20.11 talab qilingan 23.11 dan oldin. Unga P2 dan beriladi. B do'koniga esa P1 mos: 20.11 sanasi 17.11 dan keyin. Natijada qisqa partiya uni qabul qiladigan mijozga ketdi, uzoq partiya talabchan mijozga.
FEFO bilan qanday uyg'unlashadi
Bu FEFO ga zid emas, uning davomi. Qoida shunday: eng qisqa muddatli partiya uni qabul qiladigan mijozga beriladi. Qisqa partiya eng kam talabli mijozga, uzoq partiya talabchan mijozga yo'naltiriladi. Agar qisqa partiyani hech bir mijoz qabul qilmasa, buni yig'uvchi hal qilmaydi: ro'yxat savdo bo'limiga yuboriladi, ular chegirma, boshqa kanal yoki qaytarish haqida qaror qabul qiladi.
Odatiy xatolar
- Chegara faqat savdo menejerining xotirasida turadi.
- Hamma mijozga bitta umumiy qoida.
- Mijoz qoidasini o'zgartirgan, jadval esa eskicha qolgan.
- Qisqa partiya hech kimga mos kelmay, javonda «yotib qoladi».
- Rad etilgan tovarning sababi yozilmaydi, shuning uchun chegara tuzatilmaydi.
Xulosa
Mijoz bo'yicha chegara uchta narsadan iborat: jadval, yig'ish varag'idagi «eng erta sana» va yetkazish kunini hisobga olish. MahsulotUz FEFO tartibini tekshirganda jo'natishdagi tanlash ro'yxati muddat bo'yicha tuzilganini va javondan olinayotgan partiya shunga mosligini ko'radi, buzilgan joylarni hisobotda ko'rsatadi. Partiya va muddat har qatorda alohida yozilgani sababli mijoz chegarasini ombor qoldig'iga tatbiq etish ham osonlashadi.